امروز شنبه 20 آذر 1395
ساعت 18:04:29
خانه آرشیو پیوندها جستجو درباره ما ارتباط با ما تبلیغات RSS

صفحه نخست

هنری

گفتگو

فرهنگی

اقتصادی

حوادث

سیاسی

علمی

اجتماعی

ورزشی


اسلاید شو
چاپ

کد خبر : 6682

تاریخ انتشار : 10/07/1393 - 19:40

به مناسبت سالروز شهادت مظلومانۀ امام محمد باقر (ع) /

نقش بی بدیل امام محمد باقر(ع) در پویایی نهضت علمی تشیع

هفتم ماه ذی الحجه مصادف است با سالروز شهادت پنجمین اختر تابناک آسمان ولایت حضرت امام محمد باقر (( علیه السلام )) ، لذا شهادت این بزرگوار را به تمامی ارادتمندان خاندان اهل بیت عصمت و طهارت تسلیت می گوییم.

نقش بی بدیل امام محمد باقر(ع) در پویایی نهضت علمی تشیع

جویباران - مهدی نجفی/ امام محمد باقر(ع) که به عنوان پنجمین آفتاب بر افق امامت،  از درخشش خاصی در مولفۀ دانش و ارزش برخوردار می باشد در سال 57ق[1] و در مدینه تولد یافت،امام باقر(ع)حدود چهار سال از دوران امامت جدش حسین بن علی (ع) و حدود 37سال دوران امامت پدر بزرگوارش را درک کرد.دوران زندگی او با حکمرانی ده تن از خلفای اموی،از معاویه تا هشام مقارن بود و مدت 19سالۀ امامتش،با پنج خلیفه اموی از ولید تا هشام معاصر بود.

در موضوع تبیین زوایای  زندگی آن حضرت می توان به نکات فراوانی اشاره نمود لیکن آنچه می تواند برای پیروان و شیعیان آن حضرت مورد توجه فراوان قرار گیرد همانا اهتمام آن حضرت به مقولۀ استراتژیک نهضت تولید علم و پویائی علمی جامعۀ شیعی در آن دوران می باشد،زیرا نفوذ جران های انحرافی در جامعه و نوع مواجهه حضرت با انحرافات عقیدتی ،اخلاقی،سیاسی،اقتصادی بر مبنای تولید علم و نشر آموزه های علمی منطبق با گزاره های  الهی  به عنوان مهمترین شاخصۀ حیات علمی آن حضرت مد نظر می باشد.

لازم به ذکر است نوع روش و مواجهۀ امامان معصوم (ع) با حوادث و بحران های موجود در جامعۀ از یکدیگر متفاوت بوده است،لذا افزایش جریان های انحرافی در آن دوران امام باقر(ع) را در انتخاب راهبرد مواجهه علمی  با شبهات و مقابله با انحرافات مصمم نمودکه انجام این مهم به نوبۀ خود بستر ساز دانشگاه عظیم علمی امام صادق (ع)و تربیت شاکرادن بزرگ در جوامع اسلامی گردید.

گفتنی است اقتدار علمی امام باقر(ع)در میان دیگر امامان معصوم(ع)از برجستگی خاصی برخوردار می باشد گرچه همۀ امامان تمامی  توان ها و ظرفیت های متعدد علمی  را همزمان داشتند ولیکن هر دوره ای متناسب با شرایط زمان به کارگیری یکی از این امور اقتضا می کرد از این رو ائمۀ اطهار (ع)بر مبنای  اقتضائات هر زمان راهبردها و رویکردهای خاص و متناسب را اتخاذ می کردند.

 باید اذعان نمود شخصیت علمی امام باقر(ع) تا حدی والا و برجسته بود که دانشمندان نزد ایشان احساس کوچکی و کودکی می کردند و این در روایات اشاره شده است. از جمله: "عبدالله بن عطأ" که یکی از شخصیت های برجسته و دانشمندان بزرگ عصر امام (ع) بود، می‏گوید: "من هرگز دانشمندان اسلام را در هیچ محفل و مجمعی به اندازه محفل محمد بن علی (ع) از نظر علمی حقیر و کوچک ندیدم. من "حکم بن عتیبه" را که در علم و فقه مشهورآفاق بود، دیدم که در خدمت محمد باقر مانند کودکی در برابر استاد عالی مقام، زانوی ادب بر زمین زده شیفته و مجذوب کلام و شخصیت او گردیده بود.[2]

لازم به ذکر است  امام باقر با اهتمام ویژه در مواجهه و خنثی نمودن انحرافات فکری در راستای تولید علم در مواجهه با 4گروه  برآمدند،ایشان گاهی با مسیحیان، زندیقان (کسانی که معاد را قبول نداشتند و مادی گرا بودند)، معتزله، جبریه، غلات و ... مناظره می کردند. مبارزه با این نوع انحراف علم کلام را تولید می کند. رشد علم کلام ناشی از برخورد زنده و جدی امام باقر (ع) با این گروه است.

بنابراین ایشان مقابل هر انحرافی یک تولید علم داشتند. امام (ع) از این تهدیدها، فرصت هایی را درست می کردند و در قبال هر جریانی که پاسخگو بودند به طور طبیعی تولید علم متجلی می گردید و همزمان نیروی انسانی علمی نیز با هدایت ایشان شکل می گرفت. ایشان بیش از 247 نخبه را به جامعۀ اسلامی معرفی نمودند؛ آنها روایات و فرمایشات ایشان را گرفته و ثبت و ضبط می کردند و توزیع و نشر این علوم را انجام می دادند و همه این امور به پژوهش و تولید علوم انسانی اسلامی کمک می کرد.

در تبیین این مدعا باید اذعان نمود از یک سو امام باقر(ع) پس از شهادت پدر بزرگوارنشان مام سجاد (ع)، با تأسیس مکتب و مدرسه ای جامع فقیهان دوران و شاگردانی را تربیت نمود  که عالم بزرگ شیخ مفید دربارۀ جایگاه علمی آن حضرت و میزان توجه دانشمندان به او می نویسد که بازماندگان صحابه و بزرگان و روسای فقهای مسلمانان از آن حضرت در مسائل دینی روایت کرده اند.[3]

هم چنین یکی دیگر از میدان های رویاروئی امام باقر(ع) بااندیشه های منحرف،موضعگیریها و روشنگری های آن حضرت در روئاروئی با عقاید و مشی خوارج بود. هم چنن امام باقر(ع) با رد و تکذیب دو نظریۀ مطلق گرائی در جبر و اختیار که به افراط و تفریط  غلطیده بودند حد وسطی را بنیان نهادند و در ادامه فعالیت های روشنگرانۀ خود در مواجهه با غالیان و دروغگویان که دربارۀ امام علی (ع)و برخی از امامان،امام حسن(ع)،امام حسین(ع)،امام باقر(ع)،محمد حنفیه،...قائل به الوهیت  شدند مبارزه جدی نمود و با اعلان برائت و بیزاری،و تبیین عقاید حق و صحیح ،توطئه های این  غلو کنندگان و دروغ پردازان را خنثی نمودند.

 

بدیهی است رویکرد امام باقر (ع)در نهضت تولید علم ،  باید به عنوان راهبرد اساسی و استراتژیک برای متولیان علمی کشور مورد نظر قرار گیرد  زیرا در عضر حاضرکه به عنوان عصر انفجار اطلاعات و علم و دانش از آن یاد می شود لزوم تولیدات علمی بر مبنای آموزه های تشیع برای پاسخگوئی به شبهات نسل جوان را دو چندان می کند،هم چنین لزوم مقابله با اندیشه های باطل و فرقه های دروغین  وضرورت بهره گیری از راهبردهای علمی امام باقر(ع)و دیگر امامان معصوم (ع)در نهضت تولید علمی و جنبش نرم افزاری باید به عنوان نقشۀ راه علمی کشور مورد نظر قرار گیرد.

گفتنی است امام باقر(ع)پس از عمری بابرکت و تلاشهای مستمر و پی گیر برای احیای دین اسلام و ترویج علم و تبیین معارف اسلامی و تثبیت مبانی اعتقادی و اندیشه های شیعی،در روز هفتم ذی الحجۀ سال 114 ق[4] به وسیلۀ سمّی که به دست ابراهیم بن ولیدبن عبدالملک به حضرت خورانده شد به شهادت رسید.[5] شهادت حضرت در زمان خلافت هشام بن عبدالملک رخ داد،کینه توزی و عداوت هشام با امام باقر(ع)انکار ناپذیر بوده و انگیزه ای قوی برای از بین بردن امام در دستگاه امویان وجود داشته است.آن حضرت در قبرستان بقیع به خاک سپرده شده است.[6]


[1] کشف الغمه،ج2،ص329

[2] (سبط ابنالجوزی، تذکره الخواص، نجف، منشورات المطبعه الحیدریة، 1383 ، ص 337)

[3] الارشاد فی معرفهحجج الله علی الغباد ،ج2،ص157

[4] الکافی،ج2،ص372

[5] الفصول المهمه...،ص221

[6] الکافی،ج2،372

دیدگاه شما در مورد : نقش بی بدیل امام محمد باقر(ع) در پویایی نهضت علمی تشیع

نقش بی بدیل امام محمد باقر(ع) در پویایی نهضت علمی تشیع

 

  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین ها
RSS
خانه | آرشیو | پیوندها | جستجو | درباره ما | ارتباط با ما | تبلیغات | RSS