امروز یکشنبه 14 آذر 1395
ساعت 15:43:31
خانه آرشیو پیوندها جستجو درباره ما ارتباط با ما تبلیغات RSS

صفحه نخست

هنری

گفتگو

فرهنگی

اقتصادی

حوادث

سیاسی

علمی

اجتماعی

ورزشی


آخرین اخبار
چاپ

کد خبر : 27092

تاریخ انتشار : 16/07/1394 - 16:44

رسانه در هفته گذشته؛

«روزنامه‌نگاری بحران در ایران» سوژه شد/ انتقاد از انفعال ارشاد

نظر اساتید ارتباطات درباره نحوه پوشش فاجعه منا در رسانه‌ها و ارزیابی دبیرکل انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان از اقدامات دولت در حمایت از روزنامه‌نگاران، مهمترین اخبار حوزه رسانه در یک هفته گذشته بوده است.

جویباران ـبه گزارش خبرگزاری مهر، مرور اخبار مهم حوزه رسانه را در هفته‌ای که گذشت، با نگاهی به نشست تخصصی «رسانه و بحران» که به همت دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه‌های معاونت امور مطبوعات و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آغاز می‌کنیم.

در این نشست فعالان حوزه رسانه شامل یونس شُكرخواه، استاد دانشگاه تهران و مدرس روزنامه‌نگاری، حسن نمكدوست تهرانی، استاد دانشگاه و مدیر مركز مطالعات همشهری، اكبر نصراللهی، عضو هئیت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، اردشیر زابلی‌زاده، رئیس دانشكده ارتباطات دانشگاه صدا و سیما، محمد فرنود، عكاس خبری بین‌المللی، علی فریدونی، عكاس خبری و روایتگر تصویری جنگ تحمیلی، افشین والی‌نژاد، خبرنگار آزاد و محمد سلطانی‌فر، مدیركل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها، حضور داشتند و پیرامون این موضوع به بحث و تبادل نظر پپرداختند.

1

محمد سلطانی‌فر با اشاره به وضعیت بغرنج منطقه خاورمیانه گفت: این منطقه بحرانی‌ترین منطقه جهان و به تعبیر خود روزنامه نگاران، بهشت روزنامه نگاری بحران است. جنگ های اول و دوم خلیج فارس، حضور طولانی مدت طالبان در افغانستان، اوضاع ترکیه و موضوع داعش، شواهدی است بر این مدعا.

وی همچنین با اشاره به فاجعه منا از نبود رویکرد مشخص خبری و تحلیلی در انعکاس این مسئله بحران ساز در رسانه های ایران ابراز تاسف کرد و گفت: ما حتی تا به امروز نتوانستیم ۴ صفحه فتوفیچر درباره این فاجعه تهیه کنیم و متاسفانه باید گفت روزنامه نگاری بحران ما پشت سر روزنامه نگاری شهروندی قرار گرفته است.

مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه‌ها همچنین با بیان اینکه روزنامه نگاری بحران صرفا انعکاس اتفاقات یک بحران نیست گفت: روزنامه نگاری بحران می تواند حتی بحران را کنترل کند و امید به ادامه حیات را در میان شهروندان افزایش دهد. همانطور که می تواند شکلی فاجعه بار به آن ببخشد.

خاورمیانه؛ بهشت یا جهنم روزنامه‌نگاری بحران؟

در ادامه این نشست حسن نمکدوست تهرانی استاد دانشگاه و مدیر مركز مطالعات همشهری ضمن اعلام مخالفت با تعبیر بهشت روزنامه نگاران بحران برای منطقه خاورمیانه از سوی سلطانی فر گفت: کسانی که فعالیت اطلاع رسانی و روزنامه نگاری را در اینگونه فجایع انجام داده‌اند می دانند که این تعبیر اصلا درست نیست بلکه اینجا جهنم روزنامه نگاری بحران است و کسی که شاهد این صحنه ها است و ما قطعا جزو رنج کشیده ترین افراد دنیا هستیم.

وی با بیان اینکه باید بین روزنامه نگاری بین المللی، روزنامه نگاری جنگ و روزنامه‌نگاری بحران تفاوت قائل شد آنها را موقعیت های بحرانی پیش بینی نشده ای توصیف کرد که روزنامه نگاران باید برای مواجه شدن با آن از همه نوع آمادگی اعم از جسمی، روحی، روانی و دانشی برخوردار باشند و در ادامه گفت: متاسفانه این نوع آمادگی اساسا در میان روزنامه نگاران ما وجود ندارد و حتی بحث آن هم مطرح نیست.

نمکدوست افزود: البته به صورت غیر بیان شده‌ای، خوشبختانه در میان رسانه‌های ما همکاران ما در رادیو به مراتب بیشتر از سایر رسانه ها اعم از رسانه‌های کاغذی و آنلاین، با این مسئله درگیر هستند چراکه در این موقعیت حساس مهمترین رسانه ای که می تواند نقش اطلاع رسانی را به خوبی ایفا کند، رادیو است.

در روزنامه‌نگاری بحران، دیگر بحث رقابت رسانه‌ای مطرح نیست

استاد دانشگاه و مدیر مركز مطالعات همشهری با طرح این سوال که سمت و سوی روزنامه نگاری بحران چیست؟ گفت: روزنامه‌نگاری بحران باید کمک کند که به سهم خودش از ابعاد آسیب‌های ناشی از بحران بکاهد و تا حد امکان به حجم کمک‌ها بیفزاید. روزنامه نگاران بحران در زمان وقوع این بحران ها باید بدانند که آن زمان دیگر بحث رقابت رسانه‌ای مطرح نیست و به عنوان مثال اگر همکار رسانه ای شان در رسانه دیگر امکان ارسال عکس و یا خبر را از آن بحران ندارد، باید به او کمک کنند چراکه موضوع اصلی کمک به حل مسئله است نه رقابت رسانه ای.

وی ادامه داد: اتفاقا یکی از مهمترین عرصه های رفتار اخلاق حرفه ای در صحنه های روزنامه نگاری بحران صورت می گیرد. اینکه آیا ما می رویم در دل فاجعه تا از کشته شدگان و از زخمی ها بهره برداری کنیم برای آنکه معروف شویم و تیراژ روزنامه مان را بالا ببریم یا می رویم آنجا تا ارتباطات و رسانه ها به کمک حل مسئله بیایند؟

در ادامه این نشست یونس شکرخواه استاد دانشگاه تهران و مدرس روزنامه‌نگاری هم در سخنانی با بیان اینکه که یک روزنامه‌نگار باید برای هر شرایطی آمادگی داشته باشد حال می‌خواهد ماجرای پاکسازی قومی صرب ها یا بمبگذاری در مترو لندن و یا زلزله بم و منجیل. روی سخن من با خود روزنامه نگاران است؛ بحران در هر سطحی که اتفاق افتد، آمادگی اتاق خبر را نفی نمی‌کند. باید ستاد خبر از قبل تقسیم کار را انجام داده باشد.

هیستریک سازی در روزنامه‌نگاری بحران، ممنوع

شکرخواه سپس گفت: آیا ما در حال حاضر که در این جلسه هستیم به طور دقیق اطلاع داریم که در زیر این زمین در کجاها انشعابات آب تهران و یا لوله‌های گازکشی شهر وصل شده است؟ متاسفانه ما روزنامه‌نگاران تنبل هستیم نه می‌خوانیم و نه وقت می‌گذاریم و نه به ضریب اهمیت موضوعی که در آن مسئله فوریت نهفته است یعنی بحران، آشنا هستیم. تنها کاری که می‌کنیم این است که تیترها را درشت تر و عکس‌ها را لب پرتر می کنیم!

وی افزود: برای روزنامه‌نگاری بحران و انعکاس ابعاد بحران، ما نیازمند سابقه خبر لازم هستیم یعنی نوعی نگاه به عقب. مسئله دیگر نگاه به آینده است. باید از خودمان بپرسیم در همین مسئله فاجعه منا بعد از فاجعه چند نفر از ما در رسانه هایمان در مورد خطرات آلودگی حجاج مطلب نوشتیم؟ تو را به خدا بعد از یک فاجعه، این قدر هیستریک سازی نکنیم. چرا فکر می‌کنیم پمپاژ عکس های فجیع از یک فاجعه، می تواند کمکی به حل بحران بکند.

این مدرس روزنامه‌نگاری در این خصوص مثالی زد و گفت: در روز ۱۲ سپتامبر روزنامه USA- TODAY که ۴ میلیون تیراژ دارد حاضر نشد تصویر جنازه حتی یک نفر از بیش از سه هزار نفری را که در انفجار برج های دوقلو کشته شده بودند منتشر کنند.

اکبر نصرالهی استاد دانشگاه امام صادق (ع) هم در سخنانی با بیان اینکه کشور ما در معرض انواع و اقسام بحران‌ها قرار دارد و روزنامه نگاران ما بیش از کشورهای دیگر نیازمند یادگیری و کسب تجربه در مواجهه با بحران هستند، گفت: مراجعه مردم به رسانه‌ها در شرایط بحرانی بیشتر می‌شود و اگر رسانه‌ها نتوانند در این شرایط نیاز مخاطب را تامین کنند، این موجب مخاطب گریزی و گرایش آنها به رسانه‌های دیگر و همین اتفاق خود موجب بحران برای خود رسانه می‌شود.

سی ان ان و الجزیره، خود مولود بحران‌اند

وی افزود: رسانه‌های حرفه ای و موفق، خود مولود بحران هستند که از جمله آنها می‌توان به CNN اشاره کرد که از دل جنگ خلیج فارس و انعکاس اخبار آن به موفقیت رسید و یا الجزیره که مولود بحران در افغانستان و انعکاس رویدادهای آن است.

این استاد دانشگاه همچنین گفت: من بحران را در غفلت از پیش بینی بحران می‌دانم. در واقع بحران در ناتوانی از شناسایی بحران است. بحران در این است که ما آموزش‌های لازم را در رسانه‌ها برای مواجهه با بحران ایجاد نکرده ایم و صبر می‌کنیم تا یک فاجعه اتفاق بیفتد و بعد تازه کارمان را شروع می‌کنیم.

نصرالهی گفت: متاسفانه رسانه‌های ما در بحران از تجربه‌های همدیگر استفادهنمی‌ کنند ضمن اینکه ما معمولاً بحران‌های ملی و عاطفی را که برای یک ملت به وجود می‌آید، سیاسی می‌کنیم. مثل دو قطبی ایرانی-عربی و یا شیعه-سنی و یا حتی دولتی‌ها-مخالفان دولت، در مورد فاجعه منا.

وی همچنین با اشاره به برخی انتقادها از صدا و سیما به جهت نحوه مواجهه اش با فاجعه منا گفت: اینطور نیست که بگوییم فقط صدا و سیمای ما بد عمل کرده است. روزنامه‌هایی که ۴۸ ساعت بعد از فاجعه منتشر شدند، دقیقاً مثل تلویزیون عمل کردند و همان اشتباهات را تکرار کردند و همان رویدادهایی را انعکاس دادند که تلویزیون دو روز پیش اعلام کرده بود.

وی در عین حال گفت: به هیچ وجه قابل قبول نیست که رسانه‌ها برای جذب مخاطب از عکس‌های فجیع از جنازه انسان‌ها استفاده کنند و برای خودشان جایگاهی ایجاد کنند. ضمن اینکه حداقل سه یا چهار روز پس از حادثه منا، ما انتظار ارائه تحلیل‌های روشن در این خصوص از سوی رسانه‌ها بودیم در حالی که با گذشت چند روز از آن فاجعه همچنان خبر بر تحلیل غلبه داشت.

دفاع رئیس دانشکده خبر از پخش تصاویر جانباختگان منا در رسانه ملی

در این نشست همچنین اردشیر زابلی زاده رئیس دانشکده ارتباطات صدا و سیما با نفی سخنان برخی از اساتید حاضر در نشست «رسانه و بحران» در خصوص بحرانِ روزنامه نگاری بحران، در ایران گفت: انصافاً باید به روزنامه نگاری و روزنامه نگاران در کشور ما تبریک گفت که در هر شهری که هستند، فرصت‌های خوب را شکار می‌کنند و من مانند برخی از دوستان معتقد نیستم که در روزنامه نگاری ما، بحران وجود دارد.

وی با بیان اینکه خودم در چندین بحران از جمله جنگ تحمیلی، ناآرامی‌های کردستان، حج سال ۶۶ و زلزله بم حضور داشته ام، گفت: شناخت بحران و موقعیت‌های آن برای یک روزنامه نگار بسیار مهم است. من همچنین با این نظر که ما در صدا و سیما تصاویر حجاج جان باخته را پخش کرده ایم و به این ترتیب کرامت انسانی آنها را لکه دار کرده ایم، مخالفم. روزنامه نگاری یعنی داشتن چارچوب که رسانه ملی آن را دارا بود.

رئیس دانشکده ارتباطات صدا و سیما سپس گفت: اگر تصویر قربانیان حج ۹۴ پخشنمی‌شد، احساسات ملت ما اینگونه قلیاننمی‌کرد و اگر این تصاویر نبود، اصلا سندی وجود نداشت تا ما به این فاجعه استناد کنیم. ما در بحران‌ها باید بر مصادیق تکیه کنیم.

زابلی زاده افزود: اشکال کار روزنامه نگاری ما این است که فکر می‌کنیم سرعت در انتشار اخبار و تصاویر مهم است. در حالی که اینگونه نیست. بلکه سرعت در سیاست سازی و گفتمان سازی است که اهمیت دارد. افتخار ما در جنگ هم این بود که هم در رسانه ملی و هم در بسیاری از رسانه‌های کشور گفتمان سازی کردیم.

وی در پایان با بیان این مسئله که تعریف خبرنگار همراه در جنگ اولین بار توسط پنتاگون در جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ مطرح شد درست نیست، گفت: این مفهوم در دوران جنگ تحمیلی اتفاق افتاد که مصادیق آن هم با سند موجود است.

بحرانِ روزنامه‌نگاری بحران ناشی از ضعف مدیریت در رسانه‌هاست

در نشست تخصصی «رسانه و بحران»، همچنین محمد فرنود عکاس خبری بین المللی در سخنانی با بیان اینکه اگر ما به قدرت و اهمیت عکس واقف باشیم، متوجه خواهیم شد که روزنامه بدون عکس معنا ندارد در حالی که عکس به ذات و فی نفسه از اهمیت برخوردار است و با شما سخن می‌گوید. وقتی فاجعه ای و یا بحرانی از یک نقطه از جهان رخ می‌دهد، اتفاق عکس‌های فجیعی از آنها در نشریات حتی معتبر خارجی منتشر می‌شود اما بلافاصله روانشناسان و گرافیست‌ها عکس‌هایی را انتخاب می‌کنند که بار گرافیکی آنها بالا باشد یعنی عکس‌ها اول ادیت و بعدها چاپ می‌شوند.

وی گفت: ضعف عمده روزنامه نگاری بحران ما در بدنه مطبوعات وجود دارد مدیران مسئول ما عموما انسانهایی بسیار متدوین، انقلابی و ارزشی هستند اما  این دوستان باید بپذیرند که این کاره نیستند باید قبول کنند که خودشان ابتدا باید دوره‌های مخلتف خبری را طی کنند وآنگاه سکان هدایت یک رسانه را به عهده بگیرند.

فرنود گفت: بوجود آمدن یک بحران به خاطر سیاست‌های غلطی است که در بدون رسانه‌های ما وجود دارد ما اگر دلسوز مطبوعاتمان هستیم، باید به عنوان مدیرمسئول آن رسانه روش‌هایمان را اصلاح کنیم اگر می‌خواهیم متعهدانه صحبت کنیم باید اول به رفتار خودمان فکر کنیم و بعد آن را عملی کنیم.

این عکاس بین المللی خبری، اثر انتشار یک تک عکس از «آیلان» کودک کرد سوری را که در آبهای مدیترانه غرق شده بود در تصمیم گیری و تصمیم سازی مسئولان کشورهای غربی در پناه دادن به پناهجویان آواره را نمونه ای از تاثیرگذاری عکس‌ها برشمرد.

در این نشست تخصصی همچنین علی فریدونی عکاس خبری بین المللی و افشین والی نژاد عکاس بحران به بیان تجارب خود از فعالیت در این عرصه و همچنین نمایش برخی عکس‌ها و تصاویر خودشان از بحران‌هایی که آنها را پوشش داده اند پرداختند.

امکان دانلود رایگان نشریات بین‌المللی ارتباطات و رسانه

اما بشنوید از قائم مقام دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها که از امکان دسترسی رایگان به مجلات بین‌المللی حوزه ارتباطات و رسانه در سایت این دفتر خبر داده است. احسان پوری در  گفت: این اقدام در مسیر پاسخگویی به نیازهای پژوهشی پژوهشگران، دانشجویان و دست‌اندرکاران حوزه ارتباطات و روزنامه‌نگاری صورت گرفته و تلاش بر آن است تا با فراهم ساختن امکان دسترسی رایگان به متن کامل شماره های جدید مجلات منتشر شده، منابع مطالعاتی مورد نیاز علاقه‌مندان این حوزه فراهم شود.

وی تأکید کرد: متن کامل مجلات مذکور در قالب PDF  منتشر و با قابلیت دانلود رایگان در دسترس قرار خواهد گرفت. به منظور تسهیل فرایند انتشار و اشاعه به موقع اطلاعات کوشش شده تا با تمهیدات لازم و ارتباط با مراکز علمی بین‌المللی، نسخه‌های الکترونیک جدید این مجلات دریافت و به طور روزآمد و مستمر در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد.

به گفته وی، از این پس پژوهشگران، دانشجویان و سایر علاقه‌مندان این حوزه می‌توانند با مراجعه به سایت دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها، جدیدترین نسخه‌های منتشر شده مجلات را به رایگان دریافت کنند.

قائم مقام دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها با اشاره به عناوین این نشریات گفت: این مجموعه شامل ۵۸ عنوان نشریه در حوزه علوم ارتباطات و روزنامه‌نگاری است که از سوی مراکز انتشاراتی بین‌المللی چون: SAGE, WILEY BLACK WELL ROUTLEDGE  و SPRINGER منتشر می‌شود.

وی در پایان اظهار امیدواری کرد که محققان، دانشجویان و فعالان این عرصه بتوانند با ارائه  نظرات و پیشنهادهای سازنده این دفتر را در دستیابی به اهداف خود یاری کنند.

انتقاد دبیرکل انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان از «انفعال» وزارت ارشاد در زمینه معیشت خبرنگاران

سیدنظام‌الدین موسوی دبیرکل انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان در نشستی خبری با نمایندگان رسانه‌ها، ارزیابی خود را از اقدامات دولت یازدهم در حمایت از روزنامه‌نگاران در دو سال گذشته این‌گونه بیان کرد: من در این حوزه نمره خوبی به دولت و وزارت ارشاد نمی‌دهم.

وی افزود: امروز حتی اندک پوشش‌های حمایتی از خبرنگاران هم وجود ندارد و ما در مساله بیمه‌ها و نحوه پرداخت یارانه‌ها این را مشاهده می‌کنیم و معتقدیم که وزارت ارشاد و دولت هیچ قدم اساسی برای بهبود معیشت خبرنگاران برنداشته است.

دبیرکل انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان تصریح کرد: آنها (دولت و وزارت ارشاد) این‌گونه مسائل را به بخش خصوصی و روزنامه‌ها واگذار می‌کند، در حالی که در بسیاری از کشورها، حوزه‌های فرهنگ و مطبوعات مورد حمایت دولت قرار می‌گیرد و به طور مثال موسسات فرهنگی اساساً از پرداخت مالیات معاف هستند. دولت یازدهم در این دو سال به جز صادر کردن یک کارت خبرنگاری برای خبرنگاران چه کار کرده است؟

موسوی افزود: انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان در دولت گذشته هم بارها نسبت به بی‌توجهی آن دولت و مسئولان وقت به خبرنگاران اعتراض و گلایه کرد و بیانیه صادر کرد. ما نسبت پرداخت هدیه به خبرنگاران بیانیه صادر کنیم. اما الان در دولت فعلی همان پول را نمی‌دهند و آن را قطع کرده‌اند. در مورد پرداخت یارانه‌ها هم یک رویه کاملاً تبعیض‌آمیز انجام می‌شود؛ یک رسانه هیچ نمی‌گیرد و رسانه دیگر چند برابر می‌گیرد.

 

 

3004

دیدگاه شما در مورد : «روزنامه‌نگاری بحران در ایران» سوژه شد/ انتقاد از انفعال ارشاد

«روزنامه‌نگاری بحران در ایران» سوژه شد/ انتقاد از انفعال ارشاد

 

  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین ها
RSS
خانه | آرشیو | پیوندها | جستجو | درباره ما | ارتباط با ما | تبلیغات | RSS