امروز چهار شنبه 17 آذر 1395
ساعت 14:05:23
خانه آرشیو پیوندها جستجو درباره ما ارتباط با ما تبلیغات RSS

صفحه نخست

هنری

گفتگو

فرهنگی

اقتصادی

حوادث

سیاسی

علمی

اجتماعی

ورزشی


آخرین اخبار
چاپ

کد خبر : 23744

تاریخ انتشار : 06/05/1394 - 17:56

جشن‌هایی برگرفته از فرهنگ و آیین‌های تبری

جشن های هزاران ساله تیرگان و سال تبری و باستانی با برپایی آیین های برگرفته از دل سنت و فرهنگ در مازندران آغاز شد.

جویباران ـبه گزارش خبرنگار بلاغ،

 

جشن های آیینی تیرگان در مازندران همزمان با مردادماه و آغاز سال تبری کلید می خورد و همه ساله از دوم مردادماه شمسی، سال باستانی تبری یا مازندرانی آغاز می شود، مردمان کوهستان، جنگل و جلگه های مازندران ۱۲ ماه سال را زمینی و ماههای قمری را آسمانی نامگذاری کردند و در کنار برگزاری آئین های ملی و باستانی، فرایض دینی و اسلامی را انجام می دادند.

در تقویم باستانی تبری، بهار سرد ۵۰ روز، بهار گرم ۵۰ روز، تابستان ۸۵ روز، پائیز گرم ۵۰ روز، پائیز سرد ۵۰ روز، زمستان ۸۰ روز، پتک ۵ روز، و شیشک روز کبیسه است، ۵ روز پتک یا ۶ روز در سال کبیسه، جزو روزهای سرد بهار به شمار می رود.

فرق سال باستانی مازندرانی با سال شمسی در این است که این سال ۱۲۵ روز پس از بهار شمسی آغاز می شود، نخستین روز باستانی مازندرانی یعنی آغاز سال نو، از اول فردینه ماه که مصادف با دوم مردادماه شمسی آغاز می شود و امسال سال ۱۵۲۷ تبری است.

ماه های باستانی مازندرانی عبارتند از فردینه ماه، کرچه ماه، هر ماه، تیر ماه، مردال ماه، شروینه ماه، میر ماه، اونه ماه، ارکه ماه، دماه، وهمنه ماه و نوروز ماه. در گاهنامه گالشی، ۱۵ مرداد ماه شمسی مصادف با اول نوروز گالشی است و ۱۳ تیرماه گالشی مصادف با ۱۳ آبان شمسی است که جشن تیرگان در این روز برگزار می شود و امیری خوانی یکی از آیتم های مهم این مراسم آیینی است که با خواندن دوبیتی امیری منتسب به امیر پازورانی شاعر مذهبی سرای مازندرانی، تعبیری یا همان فال یکسال فردی که انگشتر یا نشانش از داخل آب پاک درون مشرفه "ظرف مسی" بیرون می آید را می گوید.

باستان شناسان و پژوهشگران بر این عقیده هستند که برای جشن تیرگان سه روایت وجود دارد که نخست مشخص کردن مرز ایران و توران توسط آرش کمانگیر قهرمان اساطیری مازندران است، دیگر اینکه بنا بر مستندات مذهبی این روز در گاهنامه گالشی با میلاد مولا علی (ع) مصادف می شد و روایت سوم هم حاکی از آن است که در این روز ضحاک ظالم به دست کاوه آهنگر به هلاکت می رسد و مردم این روز را جشن می گرفتند.

میثم نواییان یک پژوهشگر تاریخ و فرهنگ مازندران در این زمینه می گوید: فرهنگ هر قوم و ملتی دارای شاخصه ها و آیین های خاصی است که بهترین این شاخصه ها همانا تقویم آن ملت بوده که وضعیت تاریخی و هویت آن را مشخص می کند و مراسم تیرگان، نشان دهنده تاریخ غنی و دارای قدمت منطقه البرزنشین است که برای خود یک گاهنامه گالشی دارد.

همچنین گاه شماری کهن تبری آخرین بازمانده گاه شماری کهن ایرانی است که همچنان در میان برخی از مردم این سامان کاربرد دارد و مبداء این گاه شماری بر اساس سال شماری و محاسبات کنونی از سال ۴۸۹ م است که همزمان با شاهنشاهی قباد ساسانی است.

در این سامانه گاه شماری سال ۳۶۵ روز است که از ۱۲ ماه سی روزه و پنج روز اندرگاه تشکیل شده است و برای ثابت نگه داشتن سال تبری هر چهار سال یک روز را به انتهای اندرگاه می افزایند که این کبیسه شیشک است. آیین ها و جشن های وابسته به گاهشماری هنوز برگزار می شود.

جشن ها و آیین های وابسته به گاه شماری تبری قدمتی کهن دارد، آخرین بازمانده جشن های ایران باستان است که در هر منطقه تبرستان با آداب و رسوم آن اجرا می شود و دلاو بزرگ مدیرکل میراث فرهنگی مازندران معتقد است: پس از ورود دین مبین اسلام متناسب با آن تغییر یافته است و مهمترین جشن های بازمانده در تبرستان شامل نورزما برابر با ۲۸ تیرماه گاه شمار کنونی و تیرماه سیزه برابر با ۱۲ آبان کنونی است.

وی اظهار کرد: این دو جشن هنوز در گوشه و کنار تبرستان برگزار می شود و بی تردید گستردگی بحث و بررسی جشن ها و آیین های وابسته به گاه شماری به گونه ای است که باید بیشتر روی آن پژوهش شود.

با نگاهی به گاه شماری های قومی و محلی ایران می توان دریافت که تعدادی از آنها بازماندگان گاه شماری های کهن ایرانی هستند و برخی دیگر نیز گاه شماری های دینی است.

نتایج بررسی ها نشان می دهد که تبرستان از مناطقی است که در آن نوع گاه شماری همانند گاه شماری های ایرانی ۳۶۵ روزه است و با توجه به محاسبات انجام شده محققان مازندران و شواهد نگاهداشت سال از سوی مردم، مبداء این گاه شماری سال ۴۸۹ م است.

کبیسه گیری در این گاه شماری همانند گاه شماری خراجی دوره ساسانیان است، به روز کبیسه، شیشک می گویند که پیش از پتک هر چهار سال یکبار اعمال می شود و این گاه شماری جشن ها و آیین های خاص خود را دارد که بیس‌شش عیدماه، تیرماه سیزده شو و مادرمه بازماندگان آیین های وابسته به گاه شماری هستند.

در همین زمینه نیز یازدهمین جشن تیرگان با برپایی غرفه‌های زیست محیطی، صنایع دستی، میزگردهای علمی زیست محیطی برنامه‌های سالنی و نقاشی کودکان در رینه آمل برگزار شد و محور اصلی آن میزگرد علمی زیست محیطی شامل «ثبت جهانی دماوند کوه» بوده است، موسیقی اقوام، تئاتر حماسی، معرفی شخصیت‌های برجسته زیست محیطی در سال ۹۳ از دیگر برنامه های این روز بوده است.

 

/3004

دیدگاه شما در مورد : جشن‌هایی برگرفته از فرهنگ و آیین‌های تبری

جشن‌هایی برگرفته از فرهنگ و آیین‌های تبری

 

  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین ها
RSS
خانه | آرشیو | پیوندها | جستجو | درباره ما | ارتباط با ما | تبلیغات | RSS